کلینیک دکتر مهرداد تنگستانی نژاد

بهترین راهکار افزایش قد به روش جراحی

تشخیص ، درمان و مراقبت از گوژپشتی و گودی کمر

نویسنده: بدون دیدگاه اشتراک:

تشخیص ، درمان و مراقبت از گوژپشتی و گودی کمر

شما با مطالعه این مقاله ، در خصوص تشخیص ، درمان و مراقبت از گوژپشتی و گودی کمر ، اطلاعات کاملی بدست خواهید آورد . هدف ما افزایش دانش و آگاهی بیماران و مراجعین به این سایت می باشد . امیدواریم با مطالعه این رضایت شما را برآورده کرده باشیم . در صورت داشتن هرگونه پیشنهاد لطفا به ما ایمیل بزنید . / دکتر مهرداد تنگستانی نژاد

 

تشخیص ، درمان و مراقبت از بیماران مبتلا به قوز پشتی و گودی کمر

 

آناتومی ستون فقرات :

 

 ستون فقرات از سه بخش تشکیل شده است . در صورتیکه از پهلو به فرد بنگرید سه منحنی در ستون فقرات قابل مشاهده است . یکی در ناحیه گردن و ناحیه کمر که شکلی شبیه به حرف C  انگلیسی داشته که به آن “لوردوز” گفته می شود و دیگری انحنای معکوس به سمت بیرون که آن هم به شکل حرف انگلیسی C  ولی برعکس بوده که به آن “کایفوز” می گویند .

 

در صورتیکه این انحناها کاهش یا افزایش غیر طبیعی داشته باشند فرد در حالت ایستادن و یا راه رفتن تعادل مناسبی نداشته و با مشکل روبرو خواهد شد .

 

ستون فقرات از ۲۴ مهره که مستطیل شکل بوده و بر روی یکدیگر قرار می گیرند تشکیل یافته است . نحوه قرار گرفتن این مهره ها ، انحناهای طبیعی را ایجاد می کند که موجب تعادل فرد در هنگام راه رفتن و ایستادن و نیز کاهش صرف انرژی جاذبه زمین می گردد . بین مهرهای ستون فقرات ، فضایی به ضخامت ۲ اینچ وجود دارد که به آن دیسک بین مهره ای گفته می شود . دیسک های بین مهره ای انعطاف پذیر بوده ، علاوه بر ایجاد راحتی حرکت مهره ها بر روی یکدیگر ، از بروز ضربه مهره های بالاتر به مهره های پائین تر جلوگیری می نماید .

 

اگرچه انحنای ۲۰ تا ۴۵ درجه ای و به سمت بیرون ستون فقرات در ناحیه قفسه سینه کاملا طبیعی است ، اختلالات موضعی و یا ساختاری می تواند این میزان انحنای طبیعی را کاهش و یا افزایش دهد .

 

در صورتیکه انحنای ستون فقرات به بیش از ۵۰ درجه برسد به آن “هایپر کیفوز” ( کایفوز بیش از حد طبیعی ) گفته می شود ، هر چند پزشکان فقط اصطلاح کایفوز را بکار می برند .

 

قوز پشتی در هر سنی ممکن است رخ دهد ولی در زمان نوجوانی که رشد استخوان ها بسیار سریع تراست ، بیشتر دیده می شود . شدت بروز قوز پشتی می تواند متفاوت باشد . بطور کلی هر چه تغییر انحنا شدیدتر باشد وضعیت وخیم تر خواهد بود . تغییر انحناهای خفیف ممکن است باعث بروز درد و یا ناراحتی دیگر نشود . افزایش بیش از حد انحنا ، می تواند علاوه بر بروز درد و ناراحتی ، موجب ناتوانی در ستون فقرات و نیز ایجاد قوس قابل مشاهده نیز گردد .

 

لوردوز و کایفوز دکتر تنگستانی

 

کایفوز و لوردوز دکتر تنگستانی

 

کایفوز و لوردوز دکتر تنگستانی

 

کایفوز و لوردوز دکتر تنگستانی

 

الف : انواع گوژ پشتی یا کایفوز :

 

به طور کلی ۳ نوع کایفوز وجود دارد که بیشتر در کودکان و نوجوانان مشاهده می گردد :

 

۱) کایفوز موضعی :

 

این نوع ، شایع ترین نوع کایفوز بوده و معمولا دردوران نوجوانی مشاهده می گردد . در این نوع کایفوز ، وضعیت بدن بیمار طبیعی نبوده ولی ستون فقرات با اختلالات ساختاری شدید همراه نیست . جالب است بدانید که منحنی کایفوز در این نوع ، با تقاضا از فرد که به صورت صاف بایستد ، برطرف می شود . شیوع این نوع کایفوز در دختران بیشتر از پسران است . خوشبختانه این نوع کایفوز ، رشد نمی کند و به ندرت دردناک است و در زندگی فرد مشکلی ایجاد نمی کند .

 

کایفوز و لوردوز دکتر تنگستانی

 

۲) کایفوز شوئرمن :

 

اولین بار یک رادیولوژیست دانمارکی این نوع کایفوز را نامگذاری کرد . این نوع کایفوز نیز مانند نوع موضعی در طول دوران نوجوانی بروز می کند ولی متاسفانه بروز تغییر به ویژه درافراد لاغر ، در این نوع شدیدتر می باشد .

 

این نوع کایفوز به دنبال بروز اختلال در ساختار ستون فقرات بوجود می آید . زمانی که از ستون فقرات بیمار مبتلا به این نوع کایفوز عکسبرداری می گردد ، مشاهده می شود که چندین مهره متوالی ستون فقرات که در حالت طبیعی مستطیل شکل هستند به صورت مثلثی درآمده اند . همین امر موجب می گردد که ستون مهره در این نواحی به سمت جلو کشیده شده و انحنا را در این قسمت بیشتر کرده و از طرفی موجب کاهش فضای بین مهره ها ( دیسک بین مهره ای ) گردد .

 

منحنی ستون فقرات در این نوع کایفوز معمولا تیز ، زاویه دار و غیر قابل انعطاف می باشد . برعکس بیمار مبتلا به کایفوز موضعی ، در این نوع ، متاسفانه بیمار قادر به اصلاح منحنی با صاف کردن بدن خود ، نخواهد بود .

 

کایفوز شوئرمن ، معمولا در ناحیه سینه ای ستون فقرات دیده می شود ولی گاهی اوقات نیز در ناحیه کمری ( پائین تر از ناحیه سینه ) مشاهده می گردد . جالب است بدانید که این نوع کایفوز در پسران بیشتر از دختران دیده شده ولی خوشبختانه ، افزایش انحناء پس از تکمیل و پایان مرحله رشد ، متوقف می گردد .

 

بیمار مبتلا به این نوع کایفوز ، گاهی اوقات دچار درد بوده که معمولا محل درد بیشتر در بالاترین ناحیه انحناء احساس می گردد . علت بروز درد در این ناحیه آن است که بدن بیشترین نیرو را برای قرار دادن ستون فقرات در وضعیت ایستاده را در بالاترین قسمت انحناء ، وارد می کند . عواملی چون بیش از حد ایستادن یا نشستن و یا انجام فعالیت ، باعث بروز و یا افزایش درد خواهد شد .

 

کایفوز و لوردوز دکتر تنگستانی

 

کایفوز و لوردوز دکتر تنگستانی

 

۳) کایفوز مادرزادی :

 

این نوع کایفوز هنگام تولد نوزاد وجود دارد . این حالت زمانی بوجود می آید که در حالیکه نوزاد در رحم مادر می باشد ، ستون فقرات در حال رشد طبیعی می باشد . استخوان ها ممکن است به شکل ناخوشایندی شکل نیافته و یا چندین مهره از ستون فقرات با یکدیگر ترکیب شده باشند . این نوع کایفوز در سنین کودکی بطور مرتب افزایش می یابد .

 

بیماران مبتلا به کایفوز مادرزادی اغلب برای جلوگیری از پیشرفت بیماری نیاز به درمان جراحی در سنین پائین تر هستند . متاسفانه چنین بیمارانی اغلب دچار نواقصی در قلب ، کلیه و دیگر اعضای بدن خواهند بود .

 

کایفوز و لوردوز دکتر تنگستانی

 

علائم :

 

علائم و نشانه های کایفوز ، بسته به نوع و شدت انحناء ، متفاوت خواهد بود ، از جمله :

 

شانه های گرد

 

دیدن قوز در ناحیه پشت

 

درد در ناحیه کمر

 

خستگی

 

سختی و غیر قابل انعطاف بودن ستون فقرات

 

در صورت افزایش انحناء و با گذشت زمان ممکن است موارد زیر نیز دیده شود :

 

ضعف

 

بی حسی یا سوزش در پاها

 

از دست دادن حس در اندام های تحتانی

 

ضعف تنفس و یا سایر مشکلات تنفسی

 

 

 

معاینه توسط پزشک :

 

کایفوز خفیف اغلب تا زمانی که در مدارس ، کودکان را معاینه می کنند ، تشخیص داده نمی شود . اگر تغییر در انحنای ستون فقرات قابل مشاهده شود متاسفانه عامل نگرانی والدین و کودک خواهد بود . بنابراین با تشخیص به موقع کایفوز می توان راهکارهای درمان را بهتر به پیش برده و آن را مدیریت کرد .

 

 

 

انجام تست های تشخیصی :

 

۱) معاینه فیزیکی بیمار :

 

اولین کاری که توسط پزشک هنگام معاینه انجام می شود آن است که ، تاریخچه ای از والدین ، بستگان و همچنین وضعیت رشد بیمار ، تهیه شده و سپس از بیمار تقاضا می شود تا به سمت جلو خم شود . در این وضعیت ، پزشک معالج با لمس کردن مهره های ستون فقرات ، وضعیت حساس به درد را مورد بررسی قرار می دهد . در وضعیت پیشرفته بیماری ، حالت قوز در پشت بیمار به راحتی قابل تشخیص است .

 

 

 

۲) عکسبرداری رادیوگرافی :

 

پزشک معالج با گرفتن عکس از زوایای مختلف به بررسی وضعیت ستون فقرات از نظر تشکیل استخوان ، شکل استخوان ، وضعیت فضاهای بین مهره ای ، چسبیدن مهره ها به یکدیگر ، کاهش یا افزایش غیر طبیعی انحناهای آن، می پردازد . منحنی بیش از ۵۰ درجه حتما غیر طبیعی خواهد بود .

 

اگر وضعیت انحنای ستون فقرات بیش از اندازه باشد ، بررسی وضعیت ریه از طریق انجام تست های تنفسی الزامی خواهد بود . سایر آزمون های تشخیصی نیز ممکن است درصورت وجود علائمی چون بی حسی ، سوزن سوزن شدن ، درد ، ضعف در نواحی پائین بدن جهت بررسی وضعیت کانال نخاعی و وجود یا عدم وجود فشار بر روی اعصاب موجود در کانال نخاعی الزامی باشد . برای بررسی چنین وضعیتی ممکن است بیمار نیازمند به انجام تست های نرولوژیک ( بررسی وضعیت اعصاب ) و یا گرفتن ام آر آی از ستون فقرات نیز باشد .

 

 

 

هدف و شرایط تعیین نوع درمان :

 

هدف از درمان توقف افزایش انحنای ستون فقرات و جلوگیری از بروز تغییر شکل می باشد . جهت درمان صحیح و به موقع بیمار ، پزشک موارد زیر را مد نظر قرار خواهد داد :

 

۱) سن کودک و وضعیت سلامتی وی

 

۲) تعداد سال های باقیمانده تا توقف رشد

 

۳) نوع کایفوز

 

۴) شدت انحناء ستون فقرات

 

 

 

درمان های غیر جراحی :

 

جهت بیماران مبتلا به کایفوز از نوع موضعی و بیماران مبتلا به نوع کایفوز شوئرمن با درجه انحنای کمتر از ۷۵ درجه ، درمان غیر جراحی توصیه می شود .

 

بررسی و مشاهده مکرر بیمار :

 

بیمار باید به طور مرتب و مکرر تا پایان زمان رشد ( توقف رشد ) در زمان های توصیه شده توسط پزشک معالج ، مورد معاینه دقیق و انجام تست های فیزیکی و تشخیصی قرار گیرد .

 

انجام فیزیوتراپی :

 

انجام ورزش های تقویت عضلات شکم و پشت و سایر فیزیوتراپی های توصیه شده ، در توقف افزایش انحنای ستون فقرات موثر خواهد بود .

 

درمان های داروئی :

 

تجویز داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی ( داروهای ضد التهاب بدون کورتون ) مانند استامینوفن ، ایبوپروفن و ناپروکسن جهت کاهش درد می تواند موثر باشد .

 

استفاده از بریس :

 

استفاده از بریس جهت بیماران مبتلا به کایفوز نوع شوئرمن که هنوز در حال رشد هستند ، تجویز می گردد . نوع بریس و مدت استفاده از آن در طول ۲۴ ساعت از شبانه روز بستگی به شدت انحنای ستون فقرات داشته و توسط پزشک توصیه می شود . طول مدت استفاده از بریس تا زمانی است که رشد بیمار به مرحله توقف برسد .

 

کایفوز و لوردوز دکتر تنگستانی

 

کایفوز و لوردوز دکتر تنگستانی

 

درمان های جراحی :

 

هر چند استفاده از این روش معمولا جهت بیماران مبتلا به کایفوز مادرزادی توصیه می شود ولی جهت سایر موارد زیر نیز جراحی بهترین گزینه خواهد بود :

 

الف : بیماران مبتلا به کایفوز شوئرمن با انحنای بیشتر از ۷۵ درجه

 

ب : بیماران مبتلا به کمر درد شدیدی که به درمان های داروئی و غیر جراحی ، پاسخ نداده اند .

 

 

 

روش جراحی :

 

فیکس کردن مهره های ستون فقرات در ناحیه انحناء ، بهترین روش جراحی می باشد . در این نوع درمان ، هدف از فیکس کردن ستون مهره ها شامل موارد زیر است :

 

۱) کاهش درجه انحناء

 

۲) جلوگیری از پیشرفت انحناء

 

۳) کاهش قابل توجه درد بیمار

 

 

 

ب : گودی کمر یا “لوردوز” :

 

تعریف بیماری :

 

منظور از لوردوز ، انحنای طبیعی ستون مهره ها در ناحیه گردن و کمر به سمت داخل ( جلوی ) بدن می باشد . ولی اگر این انحناء بیش از حد باشد ، بیماری تلقی می گردد . لوردوز بیش از حد می تواند موجب بروز فشار و نهایتا درد در ناحیه گردن و یا کمر بیمار گردد . در صورت عدم درمان ، این وضعیت وخیم تر شده و می تواند باعث اختلال در حرکت بیمار شود .

 

درمان لوردوز بستگی به شدت انحناء و تاثیر آن بر روی بیمار دارد . در صورتیکه با خم شدن بیمار به سمت جلو ، انحناء کاهش پیدا کند ، نیاز به درمان خاصی نبوده و با انجام فیزیوتراپی و تمرینات روزانه تجویز شده توسط پزشک معالج ، می توان این بیماری را در کنترل داشته و از پیشرفت آن جلوگیری نمود .

 

ولیکن در صورتیکه با خم شدن به سمت جلو ، انحناء کمر کاهش نیابد ، بایستی حتما وضعیت را جدی گرفته و به پزشک معالج مربوطه مراجعه گردد .

 

کایفوز و لوردوز دکتر تنگستانی

 

عوامل بروز گودی کمر :

 

این بیماری در هر سنی قابل مشاهده بوده و برخی عوامل می تواند آن را تشدید نماید ، مانند موارد زیر :

 

بیماری اسپاندیلوزیس : بیماری است که در آن مهره بالایی بر روی مهره پائینی لغزیده و جلوتر از آن قرار گرفته و موجب افزایش انحنای ستون فقرات و گودی کمر گردد .

 

پوکی استخوان : بیماری است که در آن جرم استخوان کاهش یافته و شانس بروز شکستگی را افزایش می دهد .

 

استئوسارکوما یا سرطان استخوان : یکی از انواع سرطان ها است که بیشتر در ناحیه زانو و ران و بازو اتفاق می افتد .

 

چاقی : یکی ازعوامل است که موجب بروز یا افزایش انحنای طبیعی قوس کمر می گردد .

 

 

 

انواع لوردوز :

 

۱) لوردوز در ناحیه کمری :

 

این نوع لوردوز از شایع ترین موارد بشمار می رود . برای بررسی وضعیت طبیعی میزان انحنای قوس کمر می توانید به پشت خوابیده و دست خود را در ناحیه گودی کمر خود بچرخانید . در صورتیکه دستانتان هنگام چرخش ، زمین و ناحیه کمرتان را براحتی لمس کند ، بیانگر طبیعی بودن قوس کمر می باشد ولیکن درصورتیکه قادر به انجام این کار نباشید ( دستانتان را نتوانید بچرخانید و کمر و سطح زمین مانع انجام این کار باشد به علت فاصله کم بین آنها )  بیانگر کم بودن میزان انحنای کمر بوده و برعکس در صورت چرخش بسیار راحت دستانتان و عدم برخورد دست به کمر و زمین ، بیانگر انحنای بیش از حد قوس کمر خواهد بود .

 

در صورتیکه قوس کمر به شدت زیاد باشد ، انحنای قوس کمر هنگام ایستادن کاملا واضح است و شبیه حرف انگلیسی C  خواهد بود .

 

کایفوز و لوردوز دکتر تنگستانی

 

۲) لوردوز در ناحیه گردن :

 

درصورت طبیعی بودن وضعیت ستون فقرات ، انحناء در ناحیه گردن به صورت حرف انگلیسی C  دیده می شود . در حالیکه در صورت افزایش انحناء این قوس افزایش قابل توجهی را خواهد یافت .

 

 

 

علائم :

 

  1. درد عضلانی که شایع ترین علامت است زیرا افزایش انحناء موجب کشیده شدن عضلات به جهات مختلف و یا اسپاسم خواهد شد .

 

  1. وجود فاصله زیاد بین گردن و سطح زمین به شکلی که بتوانید به راحتی دستان خود را بین این دو ناحیه در حالیکه به پشت خوابیده اید ، بچرخانید .

 

  1. بی حسی

 

  1. مور مور

 

  1. احساس برق گرفتگی

 

  1. کنترل ضعیف مثانه

 

  1. ضعف

 

  1. کاهش توانایی در کنترل عضلات

 

  1. بیرون زدن باسن به سمت پشت و بر هم خوردن وضعیت طبیعی قرار گرفتن آن خصوصا در خانم ها

 

  1. بر هم خوردن تعادل روحی بیمار به علت قرار گیری بد فرم و غیر طبیعی باسن

 

 

 

 

 

تشخیص :

 

الف : معاینه فیزیکی شامل برسی وضعیت های زیر :

 

  1. قابل انعطاف بودن یا نبودن انحنای کمر

 

  1. محدوده حرکت

 

  1. صاف بودن ستون فقرات

 

  1. حساس به لمس و فشار

 

  1. دردناک بودن و شدن آن

 

ب : انجام تصویربرداریهای رادیوگرافیک

 

 

 

درمان :

 

قابل انعطاف بودن یا نبودن ستون فقرات در ناحیه کمر به هنگام خم شدن به سمت جلو یکی از معیار های مهم درانتخاب نوع درمان است . هر چند اکثر بیماران نیاز به درمان ندارند ولی عوامل دیگری چون شدت درد و انحناء و بروز عوارض مرتبط می تواند راهکارهای درمانی را تغییر دهد . روش های درمانی شامل :

 

  1. دارو درمانی : مانند تجویز مسکن ها و داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی جهت کنترل درد و التهاب

 

  1. انجام فیزیوتراپی : جهت تقویت عضلات و دامنه حرکت

 

  1. کاهش وزن

 

  1. استفاده از بریس برای کودکان و نوجوانان

 

  1. استفاده از مکمل های غذایی مانند ویتامین D

 

  1. انجام عمل جراحی : در صورت انحنای بسیار شدید و بروز عوارض عصبی
مطلب قبلی

بیماری سائیدگی زانو

مطلب بعدی

درمان کمر درد با استفاده از پلاسمای غنی از پلاکت

لطفا مقاله بعد را مطالعه فرمائید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

44 − = 41